CTC có thể thay đổi hình thể tùy thuộc vào người phụ nữ đã có con hay chưa. Ở người chưa đẻ có CTC hình tròn, người đã sinh đẻ có CTC bè ra theo chiều ngang. Các tế bào của CTC chịu ảnh hưởng rất lớn của nội tiết tố của người phụ nữ. Do đó bệnh lí CTC thay đổi ở các lứa tuổi và thường gặp ở tuổi hoạt động tình dục.
Các bệnh lí thường gặp
• Viêm mặt ngoài CTC
Thường do các loại vi khuẩn có sẵn trong âm đạo như cầu khuẩn, Clamida,… Triệu chứng thường gặp: Khí hư ra đục, nhầy, đôi khi ra như mủ, có mùi hôi, chạm vào dễ chảy máu.
• Lộ tuyến CTC
Do phần tế bào biểu mô tuyến lộ ra ngoài. Thường gặp ở phụ nữ cường Estrogen, hoạt động tình dục mạnh bạo, sinh đẻ nạo phá thai nhiều lần… Bệnh rất thường gặp, chiếm 80% -85% bệnh lí CTC. Triệu chứng thường gặp: Tăng tiết dịch âm đạo, ra khí hư nhiều gây ẩm ướt khó chịu. Lộ tuyến CTC là một tổn thương lành tính nhưng dễ dẫn đến viêm lộ tuyến CTC. Điều trị lộ tuyến CTC có thể để lại di chứng lành tính như các nang Naboth, các đảo tuyến hoặc lộ tuyến tái phát.
• Viêm lộ tuyến CTC
Là tình trạng lộ tuyến bị viêm nhiễm bởi các loại vi trùng, nấm, kí sinh trùng,… có sẵn trong âm đạo. Triệu chứng thường gặp: Ra khí hư nhiều, ngứa. khí hư có thể có bọt, mùi hôi. Nếu tổn thương nặng có thể ra mắt bất thường hoặc ra máu sau khi giao hợp.
• Lao CTC
Thường kết hợp với lao sinh dục, tổn thương ở dạng loét sùi dễ chảy máu.
• Săng giang mai
Tổn thương thường là những ổ loét cứng, bờ rõ, dễ cháy máu. Thường kèm theo nổi hạch ở bẹn hai bên.
• Viêm mặt ngoài CTC
Thường do các loại vi khuẩn có sẵn trong âm đạo như cầu khuẩn, Clamida,… Triệu chứng thường gặp: Khí hư ra đục, nhầy, đôi khi ra như mủ, có mùi hôi, chạm vào dễ chảy máu.
• Lộ tuyến CTC
Do phần tế bào biểu mô tuyến lộ ra ngoài. Thường gặp ở phụ nữ cường Estrogen, hoạt động tình dục mạnh bạo, sinh đẻ nạo phá thai nhiều lần… Bệnh rất thường gặp, chiếm 80% -85% bệnh lí CTC. Triệu chứng thường gặp: Tăng tiết dịch âm đạo, ra khí hư nhiều gây ẩm ướt khó chịu. Lộ tuyến CTC là một tổn thương lành tính nhưng dễ dẫn đến viêm lộ tuyến CTC. Điều trị lộ tuyến CTC có thể để lại di chứng lành tính như các nang Naboth, các đảo tuyến hoặc lộ tuyến tái phát.
• Viêm lộ tuyến CTC
Là tình trạng lộ tuyến bị viêm nhiễm bởi các loại vi trùng, nấm, kí sinh trùng,… có sẵn trong âm đạo. Triệu chứng thường gặp: Ra khí hư nhiều, ngứa. khí hư có thể có bọt, mùi hôi. Nếu tổn thương nặng có thể ra mắt bất thường hoặc ra máu sau khi giao hợp.
• Lao CTC
Thường kết hợp với lao sinh dục, tổn thương ở dạng loét sùi dễ chảy máu.
• Săng giang mai
Tổn thương thường là những ổ loét cứng, bờ rõ, dễ cháy máu. Thường kèm theo nổi hạch ở bẹn hai bên.
Ung thư cổ tử cung là căn bệnh phổ biến ở phụ nữ. (Ảnh minh hoạ)
• Polyp CTC
Polyp là phần lồi ra, tăng sản ở khu vực CTC. Kích thước polyp rất thay đổi, thường có hình tròn dài đường kính 2-3cm, đôi khi rất to chiếm toàn bộ trong âm đạo. Triệu chứng thường gặp: Tăng tiết dịch âm đạp, khi hư nhiều có thể có mùi hôi lẫn máu.
• Ung thư CTC
Là bệnh đứng thứ 4 hoặc thứ 5 gây tử vong do ung thư ở phụ nữ. Ung thư thường gặp ở những phụ nữ viêm CTC kéo dài không điều trị kịp thời và triệt để. Một số yếu tố nguy cơ:
- Viêm CTC do vi-rút HPV (Human Papilloma virus)
Polyp là phần lồi ra, tăng sản ở khu vực CTC. Kích thước polyp rất thay đổi, thường có hình tròn dài đường kính 2-3cm, đôi khi rất to chiếm toàn bộ trong âm đạo. Triệu chứng thường gặp: Tăng tiết dịch âm đạp, khi hư nhiều có thể có mùi hôi lẫn máu.
• Ung thư CTC
Là bệnh đứng thứ 4 hoặc thứ 5 gây tử vong do ung thư ở phụ nữ. Ung thư thường gặp ở những phụ nữ viêm CTC kéo dài không điều trị kịp thời và triệt để. Một số yếu tố nguy cơ:
- Viêm CTC do vi-rút HPV (Human Papilloma virus)
- Quan hệ tình dục sớm
- Quan hệ tình dục với nhiều người
- Những người mắc bệnh lây nhiễm qua đường tình dục
Triệu chứng thường gặp: Tùy thuộc vào giai đoạn của bệnh. Ở giai đoạn sớm thường không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Ra máu âm đạo là thường gặp nhất, ra máu bất thường không liên quan đến kinh nguyệt, ra máu sau giao hợp, khí hư ra nhiều, có mùi hôi. Nếu ở giai đoạn muộn, bệnh nhân thường đau vùng hố chậu, đau thắt lưng, đau khi quan hệ tình dục, có thể kèm theo các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, tiết niệu… Chẩn đoán dựa vào xét nghiệm sinh thiết CTC, xét nghiệm tế bào âm đạo – CTC. Tiên lượng bệnh phụ thuộc vào kích thước khối u, di căn hạch, loại tế bào và độ biệt hóa của u.
Điều trị bệnh lí CTC
Bệnh lí CTC rất đa dạng, tùy theo bệnh và mức độ bệnh lí mà các thầy thuốc phụ khoa có các chỉ định và phương pháp điều trị khác nhau. Bệnh có thể được điều trị khỏi nếu chẩn đoán sớm và điều trị triệt để. Khi thấy những dấu hiệu bất thường như tính chất dịch tiết âm đạo thay đổi, thường xuyên có huyết trắng, dịch âm đạo có màu hồng, xuất huyết âm đạo không liên quan đến kinh nguyệt, ra máu khi giao hợp, đau vùng hố chậu… cần phải đến khám và tư vấn các thầy thuốc phụ khoa.
Cách phòng bệnh
Triệu chứng thường gặp: Tùy thuộc vào giai đoạn của bệnh. Ở giai đoạn sớm thường không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Ra máu âm đạo là thường gặp nhất, ra máu bất thường không liên quan đến kinh nguyệt, ra máu sau giao hợp, khí hư ra nhiều, có mùi hôi. Nếu ở giai đoạn muộn, bệnh nhân thường đau vùng hố chậu, đau thắt lưng, đau khi quan hệ tình dục, có thể kèm theo các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, tiết niệu… Chẩn đoán dựa vào xét nghiệm sinh thiết CTC, xét nghiệm tế bào âm đạo – CTC. Tiên lượng bệnh phụ thuộc vào kích thước khối u, di căn hạch, loại tế bào và độ biệt hóa của u.
Điều trị bệnh lí CTC
Bệnh lí CTC rất đa dạng, tùy theo bệnh và mức độ bệnh lí mà các thầy thuốc phụ khoa có các chỉ định và phương pháp điều trị khác nhau. Bệnh có thể được điều trị khỏi nếu chẩn đoán sớm và điều trị triệt để. Khi thấy những dấu hiệu bất thường như tính chất dịch tiết âm đạo thay đổi, thường xuyên có huyết trắng, dịch âm đạo có màu hồng, xuất huyết âm đạo không liên quan đến kinh nguyệt, ra máu khi giao hợp, đau vùng hố chậu… cần phải đến khám và tư vấn các thầy thuốc phụ khoa.
Cách phòng bệnh
• Phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.
• Có ý thức khám phụ khoa định kỳ hàng năm.
• Vệ sinh kinh nguyệt, vệ sinh giao hợp, sau sinh đẻ, sau nạo hút thai.
• Khi phát hiện các tổn thương ở CTC phải điều trị sớm và dứt điểm.
